Fot. Wikipedia
Powstanie wybuchło 19 kwietnia 1943 roku jako reakcja na ostateczną likwidację getta warszawskiego. W momencie rozpoczęcia walk w getcie przebywało około 50-60 tysięcy osób, które uniknęły wcześniejszych deportacji do obozu zagłady w Treblince.
Do walki przystąpiło około 700-1000 bojowników, głównie z Żydowskiej Organizacji Bojowej oraz Żydowskiego Związku Wojskowego. Ich uzbrojenie było bardzo ograniczone - dysponowali m.in. kilkudziesięcioma pistoletami, kilkoma karabinami, butelkami zapalającymi i niewielką liczbą materiałów wybuchowych.
Zobacz także Śmiertelne potrącenie na torach w Przyworach. Występują utrudnienia w ruchu pociągów
Siły niemieckie liczyły kilka tysięcy żołnierzy i funkcjonariuszy, wyposażonych w ciężką broń, artylerię oraz pojazdy opancerzone. Mimo tej dysproporcji powstańcy przez wiele dni stawiali opór.
Walki trwały do połowy maja 1943 roku. Symbolicznym końcem powstania było wysadzenie Wielkiej Synagogi na Tłomackiem 16 maja 1943 roku przez dowodzącego akcją generała SS Jürgena Stroopa.
Według raportu Stroopa, w trakcie tłumienia powstania: - około 56 tysięcy osób zostało pojmanych, - tysiące zginęły na miejscu lub w wyniku pożarów, - znaczna część została deportowana do obozów zagłady i pracy przymusowej.
Getto zostało niemal całkowicie zniszczone - systematycznie palono kolejne budynki, aby zmusić ukrywających się ludzi do opuszczenia kryjówek.
Zobacz także Pojechał pomóc po zderzeniu z dzikiem. Zginął w tragicznym wypadku z udziałem pijanego kierowcy
Wśród faktów często przywoływanych w kontekście powstania jest także jego charakter - było to pierwsze miejskie powstanie w okupowanej przez Niemców Europie. Choć nie miało szans powodzenia militarnego, stało się symbolem sprzeciwu wobec zagłady i walki o godność.
Dziś rocznica tych wydarzeń przypomina nie tylko o samej walce, ale także o skali tragedii i determinacji osób, które zdecydowały się na opór mimo braku realnych szans na zwycięstwo.
Dane historyczne pochodzą m.in. z raportu Jürgena Stroopa oraz opracowań Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN i Instytutu Pamięci Narodowej.
W dyskusji: 3