W Puźnikach rozpocznie się ekshumacja ofiar zbrodni OUN i UPA

Po niemal osiemdziesięciu latach oczekiwania, ukraińskie władze wyraziły ostateczną zgodę na ekshumację szczątków ofiar zbrodni popełnionej przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) w Puźnikach koło Buczacza. Tragiczne wydarzenia miały miejsce w nocy z 12 na 13 lutego 1945 roku, gdy życie straciło około stu mieszkańców wioski. Przełomowy krok otwiera drogę do odzyskania godnego pochówku dla ofiar tej okrutnej zbrodni.

Ekshumacja masowego grobu w Puźnikach rozpocznie się w kwietniu tego roku, a jej organizatorem będzie warszawska fundacja "Wolność i Demokracja". Jak tłumaczy wiceprezes fundacji, Maciej Dancewicz, którego rodzina pochodzi z Puźnik i Niemysłowic, prace terenowe będą niezwykle trudne.

- "Wieś Puźniki już nie istnieje. To teren odludny, a miejsce pochówku przypomina bardziej dół ze szczątkami niż tradycyjną mogiłę. Zbrodni dokonano w Środę Popielcową, w 1945 roku. Rodziny ofiar czekały na ten moment niemal osiem dekad" - mówi Dancewicz.

Zobacz także Zabytkowy pałac w Woskowicach Małych po kompleksowej rewitalizacji

Fundacja uzyskała pierwszą zgodę na rozpoczęcie poszukiwań w 2023 roku, jednak procedura ekshumacyjna wymagała dodatkowych pozwoleń, które zostały wydane dopiero w styczniu 2025 roku przez ukraińską Międzyresortową Komisję ds. Upamiętnień Ofiar Wojen i Represji Politycznych.

Znalezione szczątki zostaną zbadane przez specjalistów z Pomorskiego Instytutu Medycznego w Szczecinie, którzy pobiorą materiał genetyczny do badań porównawczych DNA. Równolegle, Stowarzyszenie Puźniczan i Nowosiółczan od ponad roku zbiera próbki DNA od rodzin ofiar, aby umożliwić identyfikację odnalezionych osób.

W 2015 roku w Niemysłowicach, gdzie po wojnie osiedlili się ocalali mieszkańcy Puźnik, powstał pomnik upamiętniający ofiary zbrodni. Znajdują się na nim nazwiska osób, których historie udało się ustalić dzięki relacjom krewnych. Nie wszystkie ofiary jednak spoczywają w odkrytym grobie - niektóre ciała mogły zostać pogrzebane w innych miejscach.

Atak na Puźniki przeprowadzili członkowie UPA pod dowództwem Petro Chamczuka, ps. "Bystry". Wioska, licząca przed wojną blisko 1000 mieszkańców, została doszczętnie spalona, a ludność brutalnie zamordowana. Kilka godzin przed atakiem w Puźnikach pojawiła się radziecka milicja, która obiecywała ochronę, co uśpiło czujność mieszkańców.

Zobacz także Barierka zagrodziła pobocze przy Kamionce Bolko. Zaparkowane auta utrudniają przejazd

Instytut Pamięci Narodowej stara się o uzyskanie zgód na dalsze prace ekshumacyjne na terenie Ukrainy, nie tylko w miejscach zbrodni UPA, ale również w miejscach pochówku polskich żołnierzy z września 1939 roku. Na razie nie ma jednak decyzji w sprawie innych lokalizacji.

Ekshumacja w Puźnikach to ważny krok w kierunku przywrócenia pamięci o ofiarach tragicznych wydarzeń na Kresach i zapewnienia im godnego spoczynku. Rodziny z Niemysłowic, które przez lata walczyły o tę zgodę, mogą wreszcie liczyć na domknięcie bolesnego rozdziału swojej historii.