Czym jest metahistoria i dlaczego spory o przeszłość bywają sporami o sposób jej opowiadania? Podczas spotkania przyjrzymy się temu, jak narracje, metafory i schematy fabularne kształtują sens historii. Punktem wyjścia będzie koncepcja Haydena White'a, która przesuwa uwagę z faktów na język i formy opowieści oraz ich interpretację.

Termin: 26.02.2026, godz. 18:00-20:00
Tytuł: Czym jest metahistoria? O opowiadaniu opowieści
Prowadzący: dr Marcin Pietrzak
Miejsce: Muzeum Śląska Opolskiego, UWAGA! Wyjątkowo wejście na spotkanie od ul. Muzealnej; Sala Audiowizualna
Wstęp: wolny

Opis spotkania
Kiedy mówimy historia, zwykle myślimy o faktach z przeszłości. Hayden White proponuje jednak przesunięcie akcentu: metahistoria pyta nie tyle o to, co się wydarzyło, ile o to, w jaki sposób powstaje sens przeszłości, gdy zamieniamy ją w opowieść. W tym ujęciu historyk nie tylko odkrywa dane, ale również - często nieświadomie - wybiera formy narracji, figury retoryczne i tryby wyjaśniania, które układają fakty w rozpoznawalne schematy, takie jak tragedia, romans, komedia czy satyra.

Wystąpienie pokaże, co White nazywa metahistorycznym poziomem pisarstwa historycznego - ukrytym szkieletem poetycko-językowym, który wpływa na to, jakie wyjaśnienia uznajemy za właściwe i jakie wnioski (także ideowe) wydają się naturalne. Prowokująca konsekwencja tej perspektywy jest taka, że spory o historię często okazują się sporami o formę opowiadania, a nie wyłącznie o same fakty.

Proponowana publikacja dla zainteresowanych:

Hayden White, Poetyka pisarstwa historycznego, red. E. Domańska, M. Wilczyński, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków 2010 (wyd. II, popr. i uzup.).

Spotkanie realizowane jest w ramach współorganizowanego przez Instytut Historii UO i Muzeum Śląska Opolskiego cyklu Spotkania z muzą Klio.