Fot. onkologia.pl
Coraz częstsze przypadki raka jelita grubego u osób przed 50. rokiem życia od lat budzą niepokój lekarzy. Nowe światło na ten problem rzuca badanie zespołu Nicole C. Huning, opublikowane w czasopiśmie Advanced Science. Naukowcy wykazali, że u młodszych pacjentów dochodzi do charakterystycznych zmian w tkankach jelita, które mogą pojawiać się na długo przed rozpoznaniem nowotworu.
Badacze przeanalizowali próbki tkanek jelita grubego od pacjentów z tzw. wczesnym rakiem jelita grubego oraz od osób, u których choroba rozwinąła się w typowym, późniejszym wieku. Zastosowano tzw. fenotypowanie biomechaniczne, czyli ocenę fizycznych właściwości tkanek, takich jak ich elastyczność i sztywność.
Wyniki były jednoznaczne. Tkanki jelita u młodszych pacjentów okazały się wyraźnie sztywniejsze - i to nie tylko w obrębie guza, ale również w obszarach, które pod mikroskopem wyglądały na zdrowe. Autorzy badania podkreślają, że to właśnie ta cecha odróżnia wczesny rak jelita grubego od nowotworów diagnozowanych u osób starszych.
Kluczową rolę odgrywa tu przewlekły, często bezobjawowy stan zapalny. Jak wskazują naukowcy, długotrwałe zapalenie prowadzi do przebudowy struktury jelita. W tkankach odkłada się więcej kolagenu, który staje się gęstszy i bardziej uporządkowany. W efekcie jelito traci swoją naturalną elastyczność i ulega "usztywnieniu", przypominającemu proces bliznowacenia.
Ta zmiana nie jest obojętna dla komórek. Sztywniejsze środowisko zaburza przekazywanie sygnałów biologicznych, które w zdrowej tkance kontrolują podziały komórkowe. W takich warunkach komórki łatwiej wchodzą na ścieżkę niekontrolowanego wzrostu, co zwiększa ryzyko rozwoju nowotworu.
Autorzy badania zwracają uwagę, że na ten proces wpływa wiele czynników, które kumulują się latami. Wśród nich wymienia się m.in. dietę ubogą w błonnik, nadmiar żywności wysoko przetworzonej, siedzący tryb życia, otyłość oraz zaburzenia mikrobioty jelitowej. Same w sobie nie są one rakiem, ale sprzyjają przewlekłemu zapaleniu i stopniowej przebudowie tkanek.
Badacze podkreślają, że to właśnie długotrwałe, niskiego stopnia stany zapalne jelita mogą być jednym z głównych czynników inicjujących te zmiany. Zapalenie nie musi dawać wyraźnych objawów klinicznych, a mimo to przez lata wpływa na strukturę tkanek, prowadząc do ich stopniowego usztywnienia i tworzenia środowiska sprzyjającego transformacji nowotworowej.
Znaczenie odkrycia jest istotne z punktu widzenia przyszłej diagnostyki. Naukowcy podkreślają, że zmiany biomechaniczne mogą stać się nowym, wczesnym markerem ryzyka raka jelita grubego - pojawiającym się wcześniej niż klasyczne objawy czy widoczne zmiany nowotworowe. W dłuższej perspektywie może to otworzyć drogę do nowych metod badań przesiewowych i lepszego wykrywania choroby u młodszych osób.
W ramach ogólnopolskiego Programu Badań Przesiewowych w kierunku raka jelita grubego bezpłatne badania kolonoskopowe wykonywane są również w Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Opolu. Badania umożliwiają wykrycie raka oraz zmian przednowotworowych na wczesnym etapie, często jeszcze przed wystąpieniem objawów.
Źródła
Nicole C. Huning et al., Biomechanical Phenotyping Reveals Unique Mechanobiological Signatures of Early-Onset Colorectal Cancer, Advanced Science, 2025, DOI: 10.1002/advs.202514693
